Wikimedia Vakfı, NYT-OpenAI davasında dengeli karar çağrısı yaptı

Wikipedia'nın arkasındaki kâr amacı gütmeyen kuruluş Wikimedia Vakfı, New York Times ile OpenAI ve Microsoft arasındaki telif hakkı mücadelesine dahil oldu. Mahkemeye sunduğu dostane görüş (amicus curiae) dilekçesinde vakıf, hakimlerden iki taraf arasında orta bir yol izlemesini istiyor ve her iki yönde de aşırı bir kararın açık interneti ve özgür bilginin geleceğini zedeleyebileceği uyarısında bulunuyor.

Yapay zeka eğitim verisi üzerindeki anlaşmazlık

New York Times tarafından açılan dava, OpenAI ve Microsoft'u, gazetenin yayınlanmış makalelerini izinsiz olarak yapay zeka sistemlerini eğitmek ve işletmek için kullanmakla suçluyor. Times, teknoloji şirketlerinin telif hakkıyla korunan gazeteciliğine sınırsız erişim hakkı olmaması gerektiğini savunuyor. OpenAI ve Microsoft ise yapay zeka modellerini yayınlanmış materyallerle eğitmenin, adil kullanım kapsamına giren meşru bir uygulama olduğunu ve bunun kısıtlanmasının teknolojik ilerlemeyi yavaşlatacağını öne sürüyor.

Adil kullanım, telif hakkıyla korunan materyalin yorum, eleştiri veya dönüştürücü çalışma gibi belirli durumlarda izinsiz ve sınırlı kullanımına izin veren yasal bir doktrindir. Bu davanın merkezindeki soru, bir yapay zeka modelinin telifli metinlerle eğitilmesinin dönüştürücü kullanım mı yoksa basitçe izinsiz kopyalama mı olduğudur.

Dava, mahkemelerde görülen bir düzineden fazla benzer davadan biri; ancak hukuk gözlemcileri, bu özel uyuşmazlığın yapay zeka şirketlerinin telifli içeriği sektör genelinde nasıl kullandığına dair önemli bir emsal oluşturabileceğini söylüyor.

Wikimedia'nın üçüncü konumu

Wikimedia Vakfı dilekçesinde, OpenAI ve Microsoft ile aynı görüşü paylaşarak adil kullanımın aşırı kısıtlayıcı bir yorumunun yeniliği boğabileceğini kabul ediyor. Ancak vakıf ayrıca, genel adil kullanım lehine geniş kapsamlı bir kararın, ikincil kaynak materyallerin eksikliği nedeniyle bilginin zayıfladığı daha kapalı bir internet ortamına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Vakıf, adil kullanımın iki belirli senaryoya uygulanmasını öneriyor. İlki, telifli içeriğin orijinal kaynaklardan farklı ve yeni bir şey üreten büyük dil modelleri oluşturmak için kullanıldığı belirli model eğitim durumlarını kapsıyor. İkincisi ise, harici bilgi tabanlarından bilgi çekerek yapay zeka çıktısını iyileştiren bir teknik olan bilgi getirmeli üretimi (retrieval-augmented generation, RAG) içeriyor. Wikimedia RAG'ı prensipte destekliyor, ancak mevcut makaleleri atıf yapmadan basitçe yeniden üreten sistemlere karşı çıkıyor.

Wikipedia'nın sesi neden önemli

Wikipedia, büyük dil modellerini eğitmek için kullanılan en yüksek kaliteli veri setlerinden biri olarak kabul ediliyor; bu da vakfa davanın sonucunda doğrudan bir çıkar sağlıyor. Wikimedia'nın Genel Danışmanı Stephen LaPorte yaptığı açıklamada, mahkemenin Wikipedia'nın açık ve erişilebilir insan bilgisinin güçlü bir temeline dayanan işbirlikçi bir süreçle inşa edildiğini anlaması gerektiğini söyledi. LaPorte, adil kullanım ilkelerinin dikkatli uygulanmaması durumunda verilecek bir kararın özgür bilginin sürdürülebilirliğini tehdit edebileceği ve açık kaynak teknolojilerini geri tutarak sonuçta herkesin bilgiye erişimini sınırlayabileceği uyarısında bulundu.

Vakfın davaya dahil olması dikkat çekici çünkü Wikipedia'nın kendisi özgür lisanslı insan bilgisinden inşa edilmiş olsa da, ikincil kaynakların ve yorumların gelişebildiği bir internetten faydalanıyor. Her iki yönde de çok ileri giden bir karar bu dengeyi bozabilir.

Sırada ne var

Kaynağa göre, davada özet kararın yakın zamanda açıklanması bekleniyor. Sonuç, yapay zeka şirketlerinin sektör genelinde telifli materyalleri nasıl ele aldığını ve yayıncıların makine öğrenimi çağında içeriklerini nasıl koruyacağını etkileyebilir. Wikimedia Vakfı'nın dilekçesi tartışmaya, geleneksel yayıncılık sektörünü ya da yapay zeka şirketlerini temsil etmeyen, ancak ikisinin arasında yer alan açık bilgi ekosistemini temsil eden ayırt edici bir ses ekliyor.